Dukunda gutekereza ko umwuka wanduye ari ikibazo giterwa no hanze, ariko umwuka duhumeka mu nzu nawo ushobora kwanduzwa. Umwotsi, umwuka, ibihumyo, n'imiti ikoreshwa mu marangi amwe, ibikoresho byo mu nzu, n'ibikoresho by'isuku byose bishobora kugira ingaruka ku ireme ry'umwuka wo mu nzu no ku buzima bwacu.
Inyubako zigira ingaruka ku mibereho myiza muri rusange kuko abantu benshi bamara igihe kinini mu nzu. Ikigo gishinzwe kurengera ibidukikije muri Amerika kivuga ko Abanyamerika baba mu nzu 90% by'igihe cyabo - mu nyubako zubatswe nko mu ngo, mu mashuri, mu kazi, mu rusengero, cyangwa mu ngo zo kwidagadura.
Abashakashatsi ku buzima bw'ibidukikije biga uburyo ubwiza bw'umwuka wo mu nzu bugira ingaruka ku buzima bw'abantu n'imibereho myiza yabo. Ubushakashatsi bwerekana ko ubwinshi bw'imyuka ihumanya ikirere mu nzu buri kwiyongera, bitewe n'ibintu nk'ubwoko bw'imiti mu bicuruzwa byo mu rugo, umwuka udahagije, ubushyuhe bukabije, n'ubushuhe bwinshi.
Ubwiza bw'umwuka wo mu nzu ni ikibazo cy’isi yose. Guhura n’imyuka ihumanya ikirere mu nzu igihe gito cyangwa kirekire bishobora gutera ibibazo bitandukanye by’ubuzima, birimo indwara z’ubuhumekero, indwara z’umutima, ibibazo byo mu mutwe, na kanseri. Urugero rumwe rugaragara, nk’uko Ishami ry’Umuryango w’Abibumbye ryita ku Buzima ribigaragaza.Abantu miliyoni 3.8ku isi hose bapfa buri mwaka bazize indwara ziterwa n'umwuka mubi wo mu nzu uturuka ku ziko ryanduye n'ibicanwa.
Hari abaturage bashobora kwibasirwa cyane kurusha abandi. Abana, abageze mu za bukuru, abantu bafite indwara zisanzweho, Abanyamerika kavukire, n'imiryango ifite imibereho mibi mu by'ubukungu bakunze guhura n'ikibazo cyourwego rwo hejuru rw'imyanda ihumanya ikirere.
Ubwoko bw'ibintu bihumanya ikirere
Hari ibintu byinshi bigira uruhare mu gutuma umwuka wo mu nzu uba mubi. Umwuka wo mu nzu urimo imyanda iva hanze, ndetse n'isoko ryihariye ry'ibidukikije byo mu nzu.amasokobikubiyemo:
- Ibikorwa bya muntu mu nyubako, nko kunywa itabi, gutwika ibicanwa bikomeye, guteka no gukora isuku.
- Umwotsi uva mu bikoresho by'ubwubatsi n'iby'ubwubatsi, ibikoresho, n'ibikoresho byo mu nzu.
- Ibintu byanduza ibinyabuzima, nk'ibihumyo, virusi, cyangwa ibintu bishobora gutera ubwivumbure.
Hari ibintu bimwe na bimwe byanduza bivugwa hano hasi:
- Ibitera alejini ibintu bishobora gutera ubudahangarwa bw'umubiri, bigatera ubwivumbure; bishobora gutembera mu kirere bikaguma ku matapi no ku bikoresho mu gihe cy'amezi menshi.
- Asbestosni ibikoresho bifite imigozi byakoreshwaga mbere mu gukora ibikoresho by'ubwubatsi bidashya cyangwa bidashya, nk'amabati yo ku gisenge, impande, n'ubushyuhe. Imyunyu ngugu ya asbestos cyangwa ibikoresho birimo asbestos bishobora kurekura imigozi, akenshi ikaba nto cyane ku buryo itagaragara, mu kirere. Asbestos nibizwikuba kanseri y'abantu.
- Monoxide ya karubonini umwuka utagira impumuro kandi w’uburozi. Uboneka mu myotsi ikorwa igihe cyose utwika lisansi mu modoka cyangwa mu makamyo, moteri nto, mu ziko, mu matara, mu mashyiga, mu mashyiga, mu mashyiga, mu mashyiga, mu mashyiga, mu mashyiga cyangwa mu ziko. Uburyo bwiza bwo guhumeka cyangwa gusohora umwuka buzarinda kwirundanya mu kirere.
- Formaldehydeni imiti ihumura cyane iboneka mu bikoresho bimwe na bimwe by’imbaho byakaswe, mu tubati tw’ibiti, hasi, ku matapi no mu myenda. Ishobora kandi kuba igice cya kole, kole, amarangi, n’ibindi bikoresho byo gusiga. Formaldehyde nibizwikuba kanseri y'abantu.
- Umuyobozini icyuma gisanzwe cyakoreshejwe mu bintu bitandukanye birimo lisansi, irangi, imiyoboro y'amazi, ibumba, imashini zisoda, bateri, ndetse n'amavuta yo kwisiga.
- Ibihumyoni mikorobe n'ubwoko bw'ibihumyo bikura ahantu hatose; ibihumyo bitandukanye biboneka hose, imbere no hanze.
- Imiti yica udukokoni ibintu bikoreshwa mu kwica, kwirukana, cyangwa kurwanya ubwoko bumwe na bumwe bw'ibimera cyangwa udukoko dufatwa nk'udukoko.
- Radonni umwuka udafite ibara, utagira impumuro kandi ukomoka ku ibora ry'ibintu bihumanya ikirere mu butaka. Ushobora kwinjira mu nzu binyuze mu miyoboro cyangwa mu byuho biri mu nyubako. Ibyinshi biba mu ngo, mu mashuri no mu kazi. EPA ivuga ko radon ari yo nyirabayazana w'ibintu bigera kuriAbantu 21,000 bapfa bazize kanseri y'ibihaha muri Amerika buri mwaka.
- Umwotsi, umusaruro ukomoka ku buryo bwo gutwika, nko mu itabi, amashyiga yo guteka, n'inkongi z'umuriro, urimo imiti y'uburozi nka formaldehyde na lead.
Biva kuri https://www.niehs.nih.gov/health/topics/agents/indoor-air/index.cfm
Igihe cyo kohereza ubutumwa: 27 Nzeri 2022

