Ubwiza bw'umwuka wo mu nzu muri rusange

Ubwiza bw'umwuka mu mazu, mu mashuri no mu zindi nyubako bushobora kuba ingenzi ku buzima bwawe no ku bidukikije.

Ubwiza bw'umwuka wo mu nzu mu biro no mu zindi nyubako nini

Radon

Imyuka ya Radon ibaho mu buryo busanzwe kandi ishobora gutera kanseri y'ibihaha. Gupima radon biroroshye, kandi hari uburyo bwo gupima urugero ruri hejuru.

• Kanseri y'ibihaha yica Abanyamerika ibihumbi buri mwaka. Kunywa itabi, radon, n'umwotsi w'itabi ni byo bintu bitera kanseri y'ibihaha ku isonga. Nubwo kanseri y'ibihaha ishobora kuvurwa, igipimo cyo kubaho ni kimwe mu biri hasi ku barwayi ba kanseri. Kuva igihe iyi kanseri isanzwe igaragara, hagati ya 11 na 15 ku ijana by'abayirwaye bazabaho imyaka irenga itanu, bitewe n'imiterere y'abaturage. Akenshi kanseri y'ibihaha irashobora kwirindwa.
• Kunywa itabi ni yo mpamvu ikomeye itera kanseri y'ibihaha. Kunywa itabi bitera impfu zibarirwa mu 160.000* muri Amerika buri mwaka (American Cancer Society, 2004). Kandi igipimo cy'abagore kiriyongera. Ku ya 11 Mutarama 1964, Dr. Luther L. Terry, wari umuganga mukuru w'abaganga b'inzobere muri Amerika icyo gihe, yatanze umuburo wa mbere ku isano iri hagati yo kunywa itabi na kanseri y'ibihaha. Kanseri y'ibihaha ubu iruta kanseri y'ibere nk'impamvu ya mbere y'impfu mu bagore. Umuntu unywa itabi kandi urwaye radon afite ibyago byinshi byo kurwara kanseri y'ibihaha.
• Radon ni yo mpamvu ya mbere itera kanseri y'ibihaha mu batanywa itabi, nk'uko EPA ibiteganya. Muri rusange, radon ni yo mpamvu ya kabiri itera kanseri y'ibihaha. Radon ni yo nyirabayazana w'impfu zigera ku 21.000 za kanseri y'ibihaha buri mwaka. Imfu zigera ku 2.900 muri izi zibaho mu bantu batigeze banywa itabi.

Monoxide ya karuboni

Uburozi bwa monoxide ya karuboni ni impamvu ishobora kwirindwa itera urupfu.

Monoxide ya karuboni (CO), umwuka utagira impumuro kandi utagira ibara. Ukorwa igihe cyose lisansi itwitswe kandi ishobora gutera indwara n'urupfu bitunguranye. CDC ikorana n'abafatanyabikorwa bo mu gihugu, mu ntara, mu gace no mu bandi kugira ngo bamenyeshe uburozi bwa CO no gukurikirana amakuru ajyanye n'indwara za CO n'impfu muri Amerika.

Umwotsi w'itabi uturuka ku bidukikije / umwotsi w'itabi uturuka ku bandi

Umwotsi w'itabi uterwa n'umuntu unywa itabi uteje akaga ku bana bato, ku bana no ku bantu bakuru.

• Nta rwego rwiza rwo guhura n'umwotsi w'itabi. Abantu batanywa itabi bahura n'umwotsi w'itabi, nubwo byaba ari igihe gito, bashobora kugira ingaruka mbi ku buzima.1,2,3
• Ku bantu bakuru batanywa itabi, kunywa itabi ry’umuntu unywa itabi bishobora gutera indwara z’umutima, indwara zo mu bwonko, kanseri y’ibihaha n’izindi ndwara. Bishobora kandi gutera urupfu rudakemutse.1,2,3
• Umwotsi w'itabi uterwa n'umuntu unywa itabi ushobora gutera ingaruka mbi ku buzima bw'imyororokere ku bagore, harimo no kubyara abana bafite ibiro bike.1,3
• Ku bana, umwotsi w'itabi uterwa n'abandi ushobora gutera indwara z'ubuhumekero, indwara z'amatwi, n'indwara za asima. Ku bana bato, umwotsi w'itabi uterwa n'abandi ushobora gutera indwara y'urupfu rw'abana bavutse mu buryo butunguranye (SIDS).1,2,3
• Kuva mu 1964, abantu bagera kuri 2,500,000 batanywaga itabi bapfuye bazize ibibazo by'ubuzima byatewe no kunywa itabi ry'inkongi y'umuriro.1
• Ingaruka zo guhumeka n'umwotsi w'itabi ku mubiri zihita zibaho.1,3 Kuhumeka n'umwotsi w'itabi bishobora gutera ingaruka mbi ku mubiri no guhumeka mu minota 60 nyuma yo guhumeka, ibyo bikaba bishobora kumara nibura amasaha atatu nyuma yo guhumeka.4